(ANKARA) – ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeyi amaçlayan bir mutabakat zaptına varıldığının açıklanması, Saat farkı nedeniyle anlaşmaya ilk tepkiyi veren Asya piyasalarındagüçlü yükselişleri beraberinde getirirken petrol fiyatlarında düşüşe yol açtı.
ABD ile İran arasında varılan mutabakat zaptının ardından, Asya borsalarında alımlar hız kazandı. Japonya’nın Nikkei 225 endeksi pazartesi sabahı işlemlerinde yüzde 5,5 yükselirken, Güney Kore’nin Kospi endeksi yüzde 5,7’ye kadar arttı. Tayvan’ın Taiex endeksi yüzde 2,7 değer kazanırken, Avustralya’nın ASX200 endeksi yaklaşık yüzde 1,5 yükseldi.
ABD’de normal işlem seansları henüz başlamamış olsa da yatırımcıların açılış beklentilerini yansıtan vadeli işlem piyasalarında yükseliş görüldü. S&P 500 vadeli kontratları yaklaşık yüzde 1, Nasdaq Composite vadeli işlemleri ise yüzde 1,8 değer kazandı.
Küresel petrol piyasalarının temel göstergelerinden Brent petrolün varil fiyatı da yaklaşık yüzde 4,5 gerileyerek 83,40 doların altına düştü. Petrol fiyatlarındaki düşüşün enflasyon görünümüne ilişkin kaygı duyan merkez bankaları açısından rahatlatıcı olması bekleniyor.
NE OLMUŞTU?
ABD Başkanı Donald Trump, gece saatlerinde sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İran ile bir “anlaşmaya” varıldığını duyurarak Hürmüz Boğazı’nın ücretsiz şekilde yeniden açılmasına ve İran limanlarına yönelik ABD deniz ablukasının derhal kaldırılmasına onay verdiğini açıklamıştı.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, “Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Bırakın petrol aksın” ifadelerini kullanmıştı.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de daha sonra tarafların bir “mutabakat zaptının” nihai metni üzerinde uzlaştığını doğruladı.
Anlaşmanın sağlanmasında arabuluculuk rolü üstlenen Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise resmi imza töreninin cuma günü İsviçre’de gerçekleştirileceğini açıkladı.
Anlaşmanın ayrıntıları henüz resmen açıklanmazken, İran’ın Mehr Haber Ajansı, mutabakatın Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların derhal durdurulmasını, İran petrol satışlarına yönelik yaptırımların askıya alınmasını ve dondurulmuş 24 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılmasını içerdiğini bildirdi.
Anlaşmanın başarıyla uygulanması halinde, yaklaşık dört aydır İran’ın tehditleri ve saldırıları ile ABD’nin deniz ablukası nedeniyle ciddi aksamalara sahne olan Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığının normale dönmesinin önü açılacak.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın verilerine göre, boğazdaki aksaklıklar günlük yaklaşık 14 milyon varillik petrol arz açığına yol açarak küresel enerji fiyatlarını yükseltti ve birçok ülkede yakıt sıkıntısını tetikledi.
